Donderdag 2 december 2004 - SCHOLIER VINDT LENEN ’NORMAAL’- Ze hebben gemiddeld honderdvijftien euro per maand te besteden. En dat is veel te weinig. Voor bijna een kwart van alle middelbare scholieren is het een maandelijks terugkerend ritueel om er nog zo'n 77 euro bij te lenen. Van vrienden. Van ouders. De rij voor de schuldhulpverlening met het jaar langer. Zorgelijk, vinden Nibud en overheid.-

Geld lenen is de normaalste zaak van de wereld, vindt één op de vier scholieren tussen de twaalf en achttien. „Op is niet meer op, maar ’gewoon’ een kwestie van aanvullen“, verduidelijkt Gerjoke Wilmink, directeur van het Nationaal Instituut voor Budgetvoorlichting, kortweg Nibud. Gisteren werden de eerste uitkomsten bekend van het tweejaarlijks terugkerend onderzoek naar de uitgaven en inkomsten van scholieren.

En die uitkomsten zetten aan tot actie, vindt het Nibud. „Dat ze op jonge leeftijd al zo makkelijk tegen schulden aankijken, kan een van de oorzaken zijn dat een groeiende groep jongeren zich ernstig in de schulden steekt.“ Een gedragsverandering is daarom broodnodig. Dat jongeren zich weer bewust gaan worden van de waarde van geld, dat ze weten dat geld uitgeven een kwestie van keuzes maken is. De missie begint bij vmbo’ers. Wilmink: „Dat zijn de big spenders. En meteen de grootste groep: de meeste jongeren gaan naar het vmbo.“ Uit het onderzoek, waaraan 5.500 scholieren meededen, blijkt volgens haar dat vmbo’ers weliswaar het meeste geld verdienen (gemiddeld 122 euro tegenover 92 euro voor een havo-scholier) maar dat ze ook sneller en vaker lenen. „De kans is bovendien groot dat ze in de toekomst minder financiële groei zullen kennen dan iemand van de havo.“ Daardoor lopen zij meer risico om later schulden te maken.

Het geld dat scholieren te besteden hebben (een 12-jarige heeft 53 euro; een 18-jarige 350 euro, gemiddeld heeft de scholier 115 euro per maand), verdienen ze vooral met werken. Meer dan de helft van alle vijftienjarigen heeft een bijbaantje. Dit jaar werd er minder gewerkt dan twee jaar geleden. In negen van de tien gevallen wordt de achteruitgang in inkomen opgevangen door de ouders. Jongens krijgen per maand 54 euro en meisjes 51.

Het verbaast Wilmink niet dat de meeste scholieren het normaal vinden om gemiddeld 77 euro per maand extra te lenen van ouders of vrienden. Een bedrag dat overigens vooral aan snacks, kleding en de mobiele telefoon wordt uitgegeven. „Met een enkele uitzondering, is het een gat-in-de-hand generatie. Ze wordt opgeslorpt door de commercie. Wil meedoen met alle trends.“

Schulden
Behalve het Nibud komt ook de overheid sinds afgelopen donderdag in actie tegen het ’leengemak’ bij jongeren. Met een reclamecampagne, te zien op zenders als TMF, en een internetsite, http://www nietmeerlenen.nl, wil ook het ministerie van Sociale Zaken een gedragsverandering teweeg brengen. Het ministerie is met de campagne begonnen omdat het ’nog steeds niet gelukt is het aantal jongeren met schulden terug te dringen’, aldus een woordvoerder. Volgens het platform integrale schuldhulpverlening is inmiddels één op de zes aanvragers tussen de 18 en 25 jaar.